O kłamstwach słów kilka

O kłamstwach słów kilka

O kłamstwach słów kilka

Każdy z nas zapewne spotkał się sytuacją, w której „łapie” dziecko na kłamaniu. Rozpatrując pojęcie kłamstwa u dzieci należy wziąć pod uwagę różne czynniki, np. wiek dziecka, warunki wychowawcze, najbliższe otoczenie a więc rodziców, znajomych, rówieśników itp. Niemniej jednak wiek dziecka ma zapewne największe znaczenie, ponieważ decyduje on o umiejętności rozumienia intencji kłamstwa. Małe dzieci nie rozróżniają prawdy od fałszu. Zmyślają różne fakty, zdarzenia, przeżywają czytane bajki, jakby działy się naprawdę, postacie ze świata baśni, fantazji przenoszą do świata realnego. Małe dziecko zmienia rzeczywistość stosownie do swoich życzeń czy fantazji bez chęci oszukiwania, celowego wprowadzania kogoś w błąd. Według J. Piageta kłamstwo takie nosi nazwę kłamstwa pozornego czy pseudo-kłamstwa.
Dzieci z wiekiem uczą się kłamać – jest to przejaw ich intelektualnego i społecznego dorastania. Pierwsze kłamstwa (sformułowanie wypowiedzi niezgodnej z rzeczywistością) pojawiają się w wieku przedszkolnym. Wg psychologii rozwojowej kłamanie jest przejawem rozwoju wiedzy społecznej. Istnieje więc paradoks kłamstwa. Bowiem z jednej strony jest to zachowanie normalne, a z drugiej niepożądane.
Dlaczego dzieci kłamią? Oto kila przyczyn:
• Chęć uniknięcia kary
• Chęć sprostania  oczekiwaniom – jeśli wymagania rodziców czy nauczycieli wobec dziecka są większe niż jego możliwości, dziecko broni się przed nimi ucieczką w kłamstwo.
• Strach przed odrzuceniem, karą.
• Naśladowanie dorosłych
• Chęć pokazania się z lepszej strony
• Brak ukształtowanego systemu wartości – dzieci nie wiedzą, co jest dobre a co złe. Nie dostrzegają niebezpieczeństw wynikających z kłamstwa. Czasem wręcz bawi je to, że kłamią, że wprowadzają innych w błąd a oni w to wierzą.
• Chęć zaimponowania rówieśnikom
• Utrwalenie nawyku kłamstwa – dziecko zauważa, że kłamstwo bywa skutecznym sposobem na osiągnięcie celu lub uniknięcia kary. Uświadamia sobie, że kłamanie się opłaca. Robi to coraz częściej, a w pewnym momencie staje się ono jego przyzwyczajeniem. W konsekwencji dzieci kłamią, żeby dostać to, na co mają ochotę i wydaje im się, że w inny sposób nie uda im się tego zdobyć.
Co można zrobić, kiedy wiemy, że dziecko skłamało?

1. Porozmawiaj z dzieckiem.

Wyjaśnij, dlaczego mówienie prawdy jest ważne. Nie strasz konsekwencjami kłamstwa, lecz pokaż, że powiedzenie prawdy może przynieść zrozumienie i wzajemne zaufanie.
Pamiętaj, że dzieci które są surowo karane za kłamanie nie przestana kłamać! Nauczą się to robić lepiej!
Pokaż dziecku konsekwencje kłamstwa posługując się w tym celu przykładami z własnego doświadczenia lub bajkami.
Poznaj powody kłamstwa u dziecka – dobrze jest poznać specyfikę sytuacji, w jakiej dziecko kłamie.
Pamiętaj, że najczęstszą przyczyną kłamstwa jest strach. Wiele dzieci postanawia kłamać, gdyż wydaje im się, że w ten sposób uda im się uniknąć kary.

2. Pokazuj dziecku prawidłowe zachowania.

Dzieci uczą się obserwując swoich opiekunów. Opiekunowie, którzy okłamują w obecności dzieci uczą je tego, że kłamstwo jest akceptowanym zachowaniem. Warto, więc starać się dać dzieciom dobry przykład.

3. Doceniaj prawdomówność.

Ważne jest, żeby „nagrodzić” dziecko za to, że zdołało przyznać się do błędu. Nagradzanie pozytywnych zachowań powoduje to, że dzieci chętnie je powtarzają i namawiają do tego innych.

4. Poszukaj pomocy profesjonalisty.

W sytuacji, gdy dostrzegamy, że dziecko z uporem kłamie i wpływa to na  jego relacje z innymi, a nie jesteśmy w stanie sami mu pomóc dobrze jest zwrócić się o pomoc i radę do psychologa, czy innej osoby po to, żeby jak najlepiej pomóc dziecku.

Reasumując zarówno dzieci, jak i dorośli kłamią z podobnych przyczyn. Z tą różnicą, że dzieci często nie widzą nic złego w tym, że okłamią. Zatem do nas – dorosłych należy nauka dziecka szanowania norm i zasad społecznych, a w tym m.in. uczciwości i prawdomówności.

A. Lubocka

Bibliografia

1. Dalloz, D. (2004). Kłamstwo u dziecka. Kraków: eSPe.

2. Bliżej przedszkola nr 11.170/2015. Prośby dziecka s.18 – 19

3. Krajewska, M. (1999). Kłamstwo w opinii sześciolatków. Wychowanie w Przedszkolu, nr 10, s. 731 – 735.

4. Piaget, J. (1967). Rozwój ocen moralnych dziecka. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 128 – 160.